Wordt misbruik van besloten vennootschappen in de toekomst tegengegaan?

Door: Rob Groot

Geplaatst op 09-08-2011

Een besloten vennootschap is een rechtspersoon met beperkte aansprakelijkheid. De aansprakelijkheid van de aandeelhouders is beperkt tot het bedrag waarmee zij deelnemen in de besloten vennootschap. Bestuurders zijn slechts aansprakelijk voor de schulden van de besloten vennootschap indien er sprake is van onbehoorlijk beleid. Het komt regelmatig voor dat er misbruik wordt gemaakt van de besloten vennootschap. Om misbruik van de besloten vennootschap tegen te gaan, heeft de wetgever enkele wettelijke vereisten gesteld aan de oprichting hiervan.

Voorheen was voor de oprichting van een besloten vennootschap op grond van artikel 2:175 lid 2 BW een verklaring van geen bezwaar van het Ministerie van Veiligheid en Justitie vereist. Een verklaring van geen bezwaar werd afgegeven aan personen die in het verleden niet betrokken zijn geweest bij faillissementen of vermogensdelicten. De verklaring van geen bezwaar was een keihard vereiste. Bij het ontbreken hiervan kon een besloten vennootschap op grond van artikel 2:4 BW niet ontstaan.

Door middel van preventief toezicht werd getracht het misbruik van de besloten vennootschap tegen te gaan. Deze wijze van preventieve controle had echter ook enige nadelen. Het was namelijk slechts een momentopname en richtte zich alleen op het moment van de oprichting. Belangrijke ontwikkelingen na de oprichting van de besloten vennootschap werden niet meer gecontroleerd. Bovendien was er nauwelijks controle bij aankoop van een al opgerichte besloten vennootschap. Omdat deze situatie onwenselijk werd gevonden, is dit systeem veranderd.

Onlangs is de Wet controle op rechtspersonen in werking getreden. Op grond van deze wet zijn er enkele wijzingen doorgevoerd in titel 5 van boek 2 BW die ziet op de besloten vennootschap. Door middel van de doorgevoerde wijzingen wordt getracht misbruik van rechtspersonen beter te voorkomen en te bestrijden. Het preventieve toezicht gebaseerd op de verklaring van geen bezwaar wordt vervangen door een nieuw systeem van doorlopende controle.

Rechtspersonen worden vanaf heden op verschillende momenten in hun levensloop gecontroleerd op fraude of misbruik. Zodra er iets verandert in de situatie van de rechtspersoon, bijvoorbeeld bij een overname, vindt een controle plaats. Deze controle wordt uitgevoerd door de Dienst Justis, de screeningsautoriteit van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Het preventieve toezicht bij oprichting van de besloten vennootschap komt te vervallen.

Het is echter de vraag of deze nieuwe wet een verbetering is. Door het vervallen van de preventieve controle is het nu gemakkelijker om een besloten vennootschap op te richten. Dit brengt uiteraard voordelen met zich mee voor degene die een besloten vennootschap opricht. Nadeel kan echter zijn dat het misbruik van de besloten vennootschap te laat wordt geconstateerd. Tevens is het nog onduidelijk op welke wijze de doorlopende controle precies wordt uitgevoerd. Het is daarom de vraag of handhaving effectief plaatsvindt. Kortom, in de praktijk zal nog moeten blijken of de Wet controle op rechtspersonen de vooraf gestelde doelen daadwerkelijk zal halen.