Merkenrecht op vaten bier

Door: Rob Groot

Geplaatst op 12-08-2011

Onlangs verscheen het bericht in de media dat de bekende bierbrouwer Heineken haar kleine concurrent Olm Brouwerijen beticht van bierfraude. Heineken heeft een kort geding aangespannen tegen Olm Brouwerijen. De brouwer uit Weesp zou namelijk vaten van Heineken met het eigen goedkopere bier vullen en die aan cafés en groothandelbedrijven verkopen. Volgens Heineken is er sprake van fraude en inbreuk op het merkenrecht van Heineken.

Olm Brouwerijen bestrijdt dat zijn bedrijf de vaten van Heineken structureel met het eigen bier vult. Het zou hoogstens een enkele keer zijn voorgekomen als gevolg van het feit dat door het statiegeldsysteem lege vaten van andere merken wel eens bij Olm brouwerijen terechtkomen. Daarom zou Heineken ook wel eens vaten van andere merken vullen met het eigen bier.

Juridische gezien is de vraag interessant of Olm Brouwerijen gerechtigd is om vaten van Heineken te vullen en te verkopen. Mijns inziens is Olm Brouwerijen niet gerechtigd om haar eigen bier onder de naam van Heineken te verkopen. Voor het aanvullen van al in het verkeer gebrachte vaten van Heineken ligt de zaak echter iets anders.

Onlangs heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie uitspraak gedaan in een geschil tussen Viking Gas tegen Kosan Gas.¹ In deze kwestie ging het om het bijvullen van gasflessen. Kosan Gas brengt gasflessen op de markt. De vorm van deze gasfles is als gemeenschapsmerk en als Deens vormmerk geregistreerd. Op deze gasflessen staat tevens de handelsnaam en het logo van Kosan Gas vermeld welke als gemeenschapswoord- en beeldmerk zijn geregistreerd. Lege gasflessen kunnen bij de distributeur van Kosan Gas worden ingewisseld tegen een door de distributeur gevulde overeenkomstige gasfles, waarbij enkel de prijs van het gekochte gas hoeft te worden betaald.

Viking Gas verkoopt gas en heeft een vulcentrum waar zij eveneens gasflessen van Kosan Gas hervult. Viking Gas plakt op die flessen een sticker met haar naam en het nummer van het vulcentrum alsmede een andere sticker waarop de wettelijk voorgeschreven informatie over het vulcentrum en de inhoud van de flessen wordt vermeld. De woord- en beeldmerken van Kosan Gas, die op die gasflessen staan, worden echter niet verwijderd of overgeplakt. De consument kan bij een met Viking Gas samenwerkend vulcentrum een lege gasfles inwisselen tegen een door Viking Gas gevulde overeenkomstige fles.

Naar oordeel van het Hof van Justitie van de Europese Unie kan de Kosan Gas als merkhouder niet tegen het vullen van de gasflessen optreden, tenzij er een gegronde reden bestaat, bijvoorbeeld “wanneer het gebruik door een derde van een teken dat gelijk is aan of overeenstemt met een merk, de reputatie hiervan ernstig schaadt, of wanneer er van dat teken gebruik wordt gemaakt op een wijze die de indruk kan wekken dat er een economische band bestaat tussen de merkhouder en die derde, en meer in het bijzonder dat laatstgenoemde tot het distributienet van de merkhouder behoort of dat er een bijzondere band tussen die twee personen bestaat.” In dit geval kon Kosan Gas zich als merkhouder van gasflessen in beginsel niet verzetten tegen het navullen van die flessen door Viking Gas.

Naar analogie van dit arrest kan er worden betoogd dat ook Olm Brouwerijen bevoegd is om de vaten van Heineken te vullen. Dit is echter afhankelijk van de overige omstandigheden van het geval. De voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam zal op korte termijn uitspraak doen waarna er duidelijkheid zal bestaan of Olm Brouwerijen uit een ander vaatje zal moeten tappen.

¹HvJ EU,14 juli 2011, zaak C‑46/10, Viking Gas A/S tegen Kosan Gas A/S, voorheen BP Gas A/S (prejudiciële vragen Højesteret, Denemarken).